KORZENIE CHRZEŚCIJAŃSTWA W RÓŻAŃCU
Historia życia religijnego w Różańcu sięga kilku stuleci wstecz. Najstarsze zachowane wzmianki potwierdzają istnienie parafii unickiej już w 1591 roku. Przez kolejne wieki mieszkańcy tej ziemi tworzyli wspólnotę religijną skupioną wokół miejscowej cerkwi.
Ostatnia świątynia unicka została wybudowana w 1701 roku. Po likwidacji Kościoła greckokatolickiego przez władze carskie świątynię zamieniono na cerkiew prawosławną. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości bardzo zniszczony budynek przekazano katolikom obrządku łacińskiego i rekoncyliowano jako kościół. Odbywały się w nim coroczne uroczystości odpustowe ku czci Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.
Ze względu na zły stan techniczny dawną świątynię rozebrano w 1936 roku. Do dziś po wielowiekowej parafii unickiej pozostał niewielki cmentarz położony w pobliżu szkoły podstawowej w Różańcu Pierwszym.
Pomimo tych zmian mieszkańcy Różańcar zachowali żywą wiarę i przywiązanie do Kościoła. Przez wiele lat wierni obrządku łacińskiego należeli do parafii w Tarnogrodzie, skąd przybywali kapłani sprawujący posługę duszpasterską.
KAPLICA ŚW. ANTONIEGO PADEWSKIEGO
Na początku XX wieku mieszkańcy Różańca podjęli odważną decyzję o budowie własnej kaplicy. W latach 1906–1907, pomimo sprzeciwu władz carskich, w centrum wsi wzniesiono niewielką murowaną kaplicę pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego.
Kaplica szybko stała się centrum życia religijnego miejscowej społeczności. W kolejnych dziesięcioleciach gromadziła mieszkańców na modlitwie, nabożeństwach oraz uroczystościach religijnych.
Po II wojnie światowej okazała się jednak zbyt mała dla rozwijającej się wspólnoty. W 1958 roku mieszkańcy postanowili ją rozbudować. Dotychczasową kaplicę wykorzystano jako prezbiterium, do którego dobudowano obszerną nawę główną oraz dwie nawy boczne. Prace zakończono w 1961 roku.
W 1968 roku do kościoła dobudowano dwie zakrystie i dwa przedsionki, a rok później rozpoczęto budowę plebanii.
PACYFIKACJA RÓŻAŃCA – TRAGICZNA KARTA HISTORII
Najbardziej bolesnym wydarzeniem w historii miejscowości była pacyfikacja Różańca dokonana przez okupanta niemieckiego 18 marca 1943 roku.
Wieś została otoczona przez oddziały niemieckie, które rozpoczęły systematyczne niszczenie zabudowań oraz mordowanie mieszkańców. W wyniku tej zbrodni życie straciło 89. mieszkańców Różańca. Wiele rodzin utraciło swoich bliskich, a znaczna część zabudowy została spalona.
Pamięć o tych wydarzeniach jest w Różańcu żywa do dziś. Kościół parafialny stanowi jednocześnie pomnik poświęcony ofiarom pacyfikacji, przypominając kolejnym pokoleniom o cenie wolności i ludzkiego cierpienia podczas II wojny światowej.
Każdego roku mieszkańcy, parafianie oraz przedstawiciele władz samorządowych i organizacji społecznych uczestniczą w uroczystościach upamiętniających tragiczne wydarzenia z 18 marca 1943 roku.
DROGA DO UTWORZENIA PARAFII
Lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte XX wieku były czasem intensywnego rozwoju życia religijnego w Różańcu. Szczególne zasługi dla miejscowej wspólnoty położył ks. Edward Wawerski, wikariusz parafii tarnogrodzkiej, który jako rektor kościoła troszczył się o sprawy duszpasterskie i administracyjne. Przez wiele lat mieszkał u jednej z rodzin parafialnych, będąc blisko codziennego życia mieszkańców.
Po jego wyjeździe do Stanów Zjednoczonych przez kilka miesięcy posługę pełnił ks. Marian Szarek, emerytowany kapłan diecezji przemyskiej.
W 1973 roku obowiązki rektora objął ks. Franciszek Łysikowski. Zastał on kościół oraz budynki parafialne wymagające wielu prac wykończeniowych. Dzięki zaangażowaniu parafian wykonano drewniane oszalowanie wnętrza świątyni, ułożono parkiet, wykonano nowe ławki, zamontowano ogrzewanie będące darem Polonii brytyjskiej oraz wybudowano nowe ogrodzenie wokół kościoła i plebanii.
Dzięki wspólnemu wysiłkowi mieszkańców oraz kapłanów możliwe było utworzenie samodzielnej parafii.
ERYGOWANIE PARAFII
30. września 1975 roku biskup lubelski Bolesław Pylak erygował parafię pw. św. Antoniego Padewskiego w Różańcu.
Do nowo utworzonej parafii włączono miejscowości: Różaniec, Wolę Różaniecką-Kolonię oraz Kolonię Różaniecką. Dla mieszkańców było to wydarzenie historyczne, kończące wieloletnie starania o samodzielną wspólnotę parafialną. Już 9 listopada 1975 roku odbyła się pierwsza wizytacja kanoniczna nowo powstałej parafii.
Bardzo radośnie parafianie przeżyli również dzień 16. października 1978 roku, kiedy na Stolicę Piotrową został wybrany kardynał Karol Wojtyła, metropolita krakowski, który przyjął imię Jan Paweł II.
POWSTANIE CMENTARZA PARAFIALNEGO
Przez wiele lat mieszkańcy Różańca chowali swoich bliskich na cmentarzach w Tarnogrodzie i Obszy. Wiązało się to z licznymi trudnościami wynikającymi z odległości oraz organizacji pogrzebów. W 1976 roku parafia uzyskała zgodę na utworzenie własnego cmentarza grzebalnego. Poświęcenia cmentarza dokonał 20. lipca 1980 roku biskup Edmund Ilcewicz podczas wizytacji kanonicznej.
Pierwsza procesja na nowy cmentarz odbyła się 1. września 1980 roku. Od tego czasu cmentarz jest miejscem modlitwy, pamięci oraz spoczynku kolejnych pokoleń parafian.
POSŁUGA KS. STANISŁAWA SKROKA
1. lipca 1981 roku administratorem parafii został ks. Stanisław Skrok, a uroczyste objęcie parafii odbyło się 19 lipca tego samego roku. Jego ponad trzydziestoletnia posługa odegrała ogromną rolę w rozwoju parafii. Dzięki umiejętności współpracy i zaangażowaniu parafian udało się przeprowadzić wiele inwestycji oraz inicjatyw duszpasterskich.
Kontynuowano remonty kościoła i budynków parafialnych, rozbudowano cmentarz, wykonano ogrodzenie, parking oraz studnię. Rozwijało się również życie religijne wspólnoty. Coraz liczniejsze były nabożeństwa, uroczystości parafialne oraz procesje eucharystyczne.
KOŚCIÓŁ FILIALNY PW. ŚW. STANISŁAWA KOSTKI
Jednym z największych przedsięwzięć parafii była budowa kaplicy katechetycznej w pobliżu Zespołu Szkół Rolniczych. W 1982 roku rozpoczęto przygotowania do inwestycji, a wiosną 1983 roku ruszyły zasadnicze prace budowlane. W budowę aktywnie zaangażowali się mieszkańcy Różańca, miejscowi rzemieślnicy, młodzież szkolna oraz nauczyciele.
18. września 1983 roku ks. kanonik dr Stanisław Rojek dokonał uroczystego wmurowania kamienia węgielnego oraz aktu erekcyjnego. Patronem świątyni został św. Stanisław Kostka – patron młodzieży. Wystrój wnętrza zaprojektował artysta plastyk Stanisław Lenar z Jarosławia, który wykonał również ołtarz główny i ołtarze boczne. Po powrocie nauczania religii do szkół kaplica uzyskała status kościoła filialnego. Uroczystego poświęcenia dokonał biskup Jan Śrutwa 20. września 1992 roku.
DZWONNICA I DZWONY
W latach osiemdziesiątych przeprowadzono również szereg prac przy kościele parafialnym. Wymieniono pokrycie dachowe, wykonano nowe schody wejściowe oraz wybudowano dzwonnicę. W styczniu 1989 roku do Różańca sprowadzono dwa dzwony wykonane przez znaną ludwisarnię Felczyńskich w Przemyślu. Otrzymały one imiona „Maryja” i „Józef”.
Poświęcenia dzwonów dokonał biskup Jan Śrutwa podczas wizytacji kanonicznej. Od tego czasu ich głos towarzyszy najważniejszym wydarzeniom religijnym, patriotycznym i rodzinnym w życiu parafii.
PROBOSZCZOWIE I DUSZPASTERZE
W historii parafii szczególną rolę odegrali kapłani, którzy tworzyli i rozwijali wspólnotę:
ks. Edward Wawerski – rektor kościoła przed erygowaniem parafii,
ks. Marian Szarek – tymczasowy duszpasterz po wyjeździe ks. Edwarda Wawerskiego,
ks. Franciszek Łysikowski (1973–1981) – rektor kościoła i pierwszy administrator parafii,
ks. Stanisław Skrok (1981–2014) – proboszcz,
ks. Józef Godzisz (2014–2016) – proboszcz,
ks. Wiesław Banaś (2016–2022) – proboszcz,
ks. dr Franciszek Kościelski (od 2023 roku) – proboszcz.
Każdy z nich wniósł swój wkład w rozwój życia religijnego, duchowego i materialnego parafii.
PARAFIA DZISIAJ
Parafia pw. św. Antoniego Padewskiego w Różańcu jest dziś żywą wspólnotą wiary, pielęgnującą swoje bogate dziedzictwo religijne, historyczne i patriotyczne. Centrum życia parafialnego stanowi kościół parafialny pw. św. Antoniego Padewskiego oraz kościół filialny pw. św. Stanisława Kostki. Ważne miejsce zajmują uroczystości odpustowe, nabożeństwa maryjne, procesje eucharystyczne oraz coroczne obchody rocznicy pacyfikacji Różańca.
Historia parafii jest świadectwem wiary, wytrwałości i zaangażowania wielu pokoleń mieszkańców. Dzięki ich pracy i ofiarności kolejne pokolenia mogą dziś modlić się w świątyni będącej nie tylko miejscem kultu, ale także symbolem historii, pamięci i tożsamości Różańca.